ดูกรนกพิราบ
เพราะเหตุไร
บัดนี้ เจ้าจึงมีความขวนขวายน้อย
ไม่ต้องการอาหาร
อดกลั้นความหิวกระหายมารักษาอุโบสถ.

แต่ก่อนนี้ข้าพเจ้าบินไปกับนางนกพิราบ
เราทั้ง ๒ ชื่นชมยินดีกันอยู่ในป่าประเทศนั้น
ทันใดนั้น เหยี่ยวได้โฉบเอานางนกพิราบไปเสีย

ข้าพเจ้าไม่ปรารถนาจะพลัดพรากจากนางไป
แต่จำต้องพลัดพรากจากนาง
เพราะพลัดพรากจากนาง
ข้าพเจ้าได้เสวยเวทนาทางใจ

เพราะเหตุนั้นข้าพเจ้าจึงรักษาอุโบสถ
ด้วยคิดว่า ความรักอย่าได้กลับมาหาเราอีกเลย.

ดูกรงูผู้ไปไม่ตรง
เลื้อยไปด้วยอก มีลิ้น ๒ ลิ้น
เจ้ามีเขี้ยวเป็นอาวุธ มีพิษร้ายแรง

เพราะเหตุไร
เจ้าจึงอดกลั้นความหิวกระหายมารักษาอุโบสถ.

โคของนายอำเภอ กำลังเปลี่ยว
มีหนอกกระเพื่อม มีลักษณะงาม
มีกำลังมันได้เหยียบข้าพเจ้า
ข้าพเจ้าโกรธจึงได้กัดมัน มันก็ถูกทุกขเวทนา
ครอบงำ ถึงความตาย ณ ที่นั้นเอง

ลำดับนั้น ชนทั้งหลายก็พากันออกมาจากบ้าน
ร้องไห้คร่ำครวญ หาได้พากันหลบหลีกไปไม่

เพราะเหตุนั้น
ข้าพเจ้าจึงรักษาอุโบสถ
ด้วยคิดว่า ความโกรธอย่าได้มาถึงเราอีกเลย.

ดูกรสุนัขจิ้งจอก เนื้อของคนที่ตายแล้ว
มีอยู่ในป่าช้าเป็นอันมาก
อาหารชนิดนี้เป็นที่พอใจของเจ้า

เพราะเหตุไร
เจ้าจึงอดกลั้นความหิวกระหาย มารักษาอุโบสถ.

ข้าพเจ้าได้เข้าไปสู่ท้องช้างตัวใหญ่ ยินดีในซากศพ ติดใจในเนื้อช้าง
ลมร้อนและแสงแดดอันกล้า ได้แผดเผาทวารหนักของช้างนั้นให้แห้ง
ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าทั้งผอม ทั้งเหลือง ไม่มีทางจะออกได้
ต่อมามีฝนห่าใหญ่ตกลงมาโดยพลัน ชะทวารหนักของช้างตัวนั้นให้เปียกชุ่ม
ดูกรท่านผู้เจริญ ทีนั้น ข้าพเจ้าจึงออกมาได้
ดังดวงจันทร์ พ้นจากปากแห่งราหูฉะนั้น

เพราะเหตุนั้น
ข้าพเจ้าจึงรักษาอุโบสถ
ด้วยคิดว่าความโลภอย่ามาถึงเราอีกเลย.

ดูกรหมี แต่ก่อนนี้
เจ้าขย้ำกินตัวปลวกในจอมปลวก

เพราะเหตุไร
เจ้าจึงอดกลั้นความหิวกระหายมารักษาอุโบสถเล่า.

ข้าพเจ้าดูหมิ่นถิ่นที่เคยอยู่ของตน ได้ไปยังปัจจันตคามแคว้นมลรัฐ
เพราะความเป็นผู้อยากมากเกินไป
ครั้งนั้น ชนทั้งหลายก็พากันออกจากบ้าน รุมตีข้าพเจ้าด้วยคันธนู
ข้าพเจ้าศีรษะแตกเลือดอาบ ได้กลับมาสู่ถิ่นที่เคยอยู่อาศัยของตน

เพราะเหตุนั้น
ข้าพเจ้าจึงรักษาอุโบสถ
ด้วยคิดว่า ความอยากมากเกินไปอย่าได้มาถึงเราอีกเลย.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้อความอันใด
ท่านก็ได้ถามพวกข้าพเจ้าแล้ว
ข้าพเจ้าทั้งหมดก็ได้พยากรณ์ข้อความอันนั้นตามที่ได้รู้เห็นมา

ข้าแต่ท่านผู้เป็นวงศ์พรหมผู้เจริญ
พวกข้าพเจ้าจะขอถามท่านบ้างละ

เพราะเหตุไร
ท่านจึงรักษาอุโบสถเล่า

พระปัจเจกพุทธะรูปหนึ่ง ผู้ไม่แปดเปื้อนด้วยกิเลส
นั่งอยู่ในอาศรมของฉันครู่หนึ่ง ท่านได้บอกให้ฉันทราบถึงที่ไปที่มา
นามโคตรและจรณะทุกอย่าง ถึงอย่างนั้น
ฉันก็มิได้กราบไหว้เท้าทั้ง ๒ ของท่าน
อนึ่ง ฉันก็มิได้ถามถึงนามและโคตรของท่านเลย

เพราะเหตุนั้น
ฉันจึงรักษาอุโบสถ
ด้วยคิดว่า มานะอย่าได้มาถึงฉันอีกเลย.

ปัญจุโปสถิกชาดก
พระไตรปิฎก ฉบับบาลีสยามรัฐ (ภาษาไทย) เล่มที่ ๒๗ หน้าที่ ๓๓๗
พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๙ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑